پژوهشكده تحقيقات اسلامى

11

سرداران صدر اسلام (فارسى)

اشتر كيست ؟ مالك اشتر مذحجى نخعى را مىشناسى ؟ او يگانه مرد عصر خود پس از امامان معصوم عليهم السلام ، سرور مردم عراق ، سرآمد همطرازان خود و برترى يافته بر همهء آنان بود . نبايد چنين تصور شود كه اشتر همان قهرمان شجاع و تنها مرد ميدان جنگ و سردار نام‌آور است و بس ، بلكه با قاطعيت مىتوان گفت كه او داراى امتيازات برجسته و محور خصلتهاى متعددى است كه مىتوان احتمال داد كه پس از معصومين ( ع ) گوى سبقت را از ديگران ربوده و در همهء آنها بلند آوازه بوده است . صفات برجستهء اشتر هر يك به تنهايى شايان ذكر و بررسى است . او مردى سخاوتمند و بخشنده و سخنورى توانا و شاعرى نام‌آور و حماسه‌سرا بوده است . او در علوم و معارف بويژه فقه ، دستى گشاده داشته و در عين داشتن آن صفات برجسته و مقام و منزلت ، مردى است پرهيزكار و پارسا با لباسهايى پشمينه و از مو تهيه شده . اشتر در زمان صلح پاره‌اى از وقت خود را به عبادت سپرى مىكرد و قسمتى ديگر از وقت خود را صرف فراگيرى دانش مىنمود ، او همچنين پاره‌اى از توان خود را به امور خير و كارهاى نيك و دستگيرى از مستمندان اختصاص مىداد . اما در زمان جنگ اشتر ، هماورد خواه مردافكن بود كه قهرمانان رابه مبارزه مىطلبيد و آنان را به زمين افكنده ، روانهء دوزخ مىنمود . او در همين زمينه به سازماندهى سپاه و آموزش سربازان و آرايش گردانهاى لشكر مىپرداخت . در اين رابطه به فرماندهان ارتشى ، فرمان حفظ و نگاهدارى نقاط سوق الجيشى را مىداد . وى همچنين نسبت به حفظ و حمايت از ايستگاههاى مهم و عملياتى دستورهايى صادر مىكرد ، و به همهء رده‌هاى سپاه چگونه مبارزه كردن و چگونه